Wonen & hypotheek: weten waar je aan toe bent
Twee vragen komen vóór elke woning: wat zijn de maandlasten, en wat kan ik lenen? Voor 2027 veranderen de leennormen, het aftrektarief en de NHG-grens.
Alle rekentools in dit thema
De annuïteitentool laat zien hoeveel rente en aflossing in je maandlast zitten. De maximale-hypotheektool vergelijkt scenario’s, bijvoorbeeld met en zonder studieschuld. Alle uitkomsten zijn indicatief: leennormen veranderen elk jaar en een adviseur kijkt naar je totale situatie.
In 2027 kunnen bijna alle huishoudens iets meer lenen dan in 2026. Bij een gelijkblijvend inkomen gaat het om maximaal ongeveer € 10.000 extra. Bij een gemiddelde loonstijging van 3,7 procent loopt de extra leenruimte uiteen van € 10.000 tot € 35.000. Tegelijk stijgt het maximale aftrektarief voor hypotheekrente naar ongeveer 38 procent en gaat de NHG-grens omhoog naar € 500.000.
Annuïteit versus lineair: wat past bij jou?
Bij een annuïteitenhypotheek betaal je elke maand hetzelfde bruto bedrag, zolang de rente gelijk blijft. In het begin bestaat dat bedrag vooral uit rente; naarmate je meer aflost, wordt het rentedeel kleiner en het aflossingsdeel groter. Het voordeel is een voorspelbare maandlast. Het nadeel is dat je in de eerste jaren relatief weinig aflost, waardoor de schuld langzaam daalt.
Bij een lineaire hypotheek los je elke maand hetzelfde bedrag af, bovenop de rente. Omdat de schuld sneller daalt, betaal je in totaal minder rente dan bij een annuïteitenhypotheek. De maandlast is in het begin hoger en daalt daarna. Voor wie de eerste jaren een hogere last kan dragen, is lineair vaak goedkoper op de lange termijn.
Voor de hypotheekrenteaftrek maakt het uit welke vorm je kiest. Bij een annuïteitenhypotheek is het rentedeel in het begin hoog, waardoor je meer rente kunt aftrekken. Bij een lineaire hypotheek daalt het aftrekbare rentebedrag sneller. De annuïteitentool laat precies zien hoe de verhouding tussen rente en aflossing zich in de loop van de tijd ontwikkelt. Wil je de maandlast van een annuïteitenlening doorrekenen, gebruik dan de annuïteit berekenen tool.
Leennormen 2027: meer ruimte, maar niet vanzelf een koopwoning
Het Nibud adviseert de overheid elk jaar over de maximale leennormen. Voor 2027 is de belangrijkste conclusie dat vrijwel alle huishoudens bij een gelijkblijvende rente meer kunnen lenen dan in 2026. Bij een gelijkblijvend inkomen gaat het om maximaal ongeveer € 10.000 extra. Bij de verwachte gemiddelde loonstijging van 3,7 procent kunnen huishoudens € 10.000 tot € 35.000 meer lenen.
Een hogere maximale hypotheek betekent echter niet automatisch dat een koopwoning bereikbaar wordt. Als de huizenprijzen harder stijgen dan de leencapaciteit, of als de hypotheekrente oploopt, kan het voor kopers juist lastiger worden. Vooral starters zonder eigen vermogen blijven aangewezen op de huurmarkt. Het Nibud benadrukt dat de normen bedoeld zijn om huishoudens te beschermen tegen onverantwoorde betalingsverplichtingen, niet om de woningmarkt toegankelijker te maken.
Een andere verandering voor 2027 is dat het funderingsrisico een grotere rol speelt bij hypotheken met NHG. Als uit het taxatierapport een hoog risico blijkt, kunnen indicatieve herstelkosten meetellen bij de financieringslast, waardoor je minder kunt lenen. Bij woningen met energielabel E, F of G wordt standaard de mogelijkheid geboden om € 20.000 voor energiebesparende maatregelen mee te financieren. Voor het bepalen van je maximale leenruimte gebruik je de maximale hypotheek berekenen tool.
Hypotheekrenteaftrek in 2027: een klein beetje meer
Het maximale tarief waartegen je hypotheekrente mag aftrekken, stijgt in 2027 licht. In 2026 was dat 37,56 procent; voor 2027 wordt het naar verwachting ongeveer 38,19 procent. Het aftrektarief is gekoppeld aan het tarief in de tweede belastingschijf, waardoor een wijziging daar automatisch doorwerkt in de hypotheekrenteaftrek.
Wat betekent dat concreet? Betaal je jaarlijks € 8.000 aan hypotheekrente, dan levert dat in 2026 maximaal ongeveer € 3.005 belastingvoordeel op. Bij een aftrekpercentage van 38,19 procent zou dat in 2027 uitkomen op ongeveer € 3.055. Een verschil van zo’n € 50 per jaar. Het is geen bedrag om je begroting op aan te passen, maar het gaat wel de goede kant op.
Let op: dit voordeel geldt alleen voor hypotheken die aan de aflossingseisen voldoen. Sinds 2013 is renteaftrek alleen mogelijk als je de lening ten minste annuïtair aflost binnen 30 jaar. Een aflossingsvrije hypotheek die na 2012 is afgesloten, geeft geen recht op renteaftrek. Voor bestaande aflossingsvrije hypotheken van vóór 2013 geldt overgangsrecht.
NHG-grens stijgt naar € 500.000
De Nationale Hypotheek Garantie (NHG) biedt zekerheid aan zowel koper als geldverstrekker. Als je door omstandigheden je hypotheek niet meer kunt betalen, springt het NHG-fonds bij. Voor 2027 stijgt de NHG-grens van € 470.000 naar € 500.000. Met energiebesparende voorzieningen is de maximale grens € 530.000. De borgtochtprovisie blijft 0,4 procent van de lening.
Wie eerder net buiten de NHG-grens viel, komt in 2027 mogelijk alsnog in aanmerking. Dat kan schelen in de rente, want hypotheken met NHG hebben vaak een iets lager rentetarief. Het is wel zaak om de voorwaarden goed te lezen: bij woningen met een hoog funderingsrisico kunnen extra eisen gelden, zoals verplicht verkennend funderingsonderzoek.
Kosten koper: wat komt er bovenop de koopsom?
Bij het kopen van een woning betaal je niet alleen de koopsom. De zogenoemde kosten koper kunnen flink oplopen en worden meestal niet meegefinancierd. De belangrijkste posten zijn de overdrachtsbelasting, de notariskosten voor de leveringsakte en de hypotheekakte, de kosten van de taxatie en eventueel de kosten van een hypotheekadviseur.
Voor starters op de woningmarkt geldt sinds 2021 een vrijstelling van overdrachtsbelasting voor woningen tot een bepaalde waarde, mits je aan de voorwaarden voldoet. Voor anderen geldt een tarief van 2 procent of 10,4 procent, afhankelijk van de situatie. Reken deze kosten mee voordat je een bod uitbrengt, want ze komen bovenop je hypotheek en moeten uit eigen middelen worden betaald.
Een veelgemaakte fout is om alleen naar de maandlast te kijken en de kosten koper te vergeten. Een woning van € 400.000 kan al snel € 10.000 tot € 15.000 aan bijkomende kosten met zich meebrengen. Zorg dus voor voldoende eigen geld naast je maximale hypotheek.
Aflossingsvrij: let op het beleid van geldverstrekkers
Een aflossingsvrije hypotheek betekent dat je geen verplichte aflossing hebt en alleen rente betaalt. Voor hypotheken die na 2012 zijn afgesloten, geeft dat geen recht op hypotheekrenteaftrek. Voor oudere hypotheken kan het wel, maar het beleid van geldverstrekkers wordt restrictiever.
De Europese Centrale Bank en De Nederlandsche Bank vragen banken om aandacht te hebben voor de risico’s van aflossingsvrije hypotheken op de lange termijn. Sommige geldverstrekkers beperken hun aanbod. ING, Rabobank, ABN AMRO, ASN Bank en Achmea hanteren bij nieuwe aanvragen een grens van 30 procent van de woningwaarde voor aflossingsvrije leningdelen, met een maximum van € 150.000. Voor doorstromers kan dat verschil maken in de keuze voor een geldverstrekker.
Heb je een aflossingsvrije hypotheek en wil je weten hoe je maandlast zich verhoudt tot een annuïteitenhypotheek? Dan kan een vergelijking met de annuïteitentool verhelderend zijn. Houd er wel rekening mee dat je bij een aflossingsvrije hypotheek aan het einde van de looptijd nog een schuld hebt die je moet aflossen of herfinancieren.
Studieschuld: wat betekent het voor je leenruimte?
Een studieschuld verlaagt je maximale hypotheek. Hoeveel precies hangt af van het soort lening, het bedrag en je inkomen. Sinds 2015 worden studieschulden zwaarder meegewogen dan daarvoor. Het Nibud rekent met een vast percentage van de studieschuld dat als maandlast wordt meegerekend, afhankelijk van de terugbetalingsregeling.
Voor 2027 is er geen grote wijziging in de manier waarop studieschulden worden meegewogen, maar omdat de leennormen iets ruimer worden, kan het effect van een studieschuld in verhouding iets kleiner worden. Toch blijft het verstandig om je studieschuld mee te nemen in je berekening. De maximale-hypotheektool laat zien hoeveel verschil het maakt als je je studieschuld wel of niet opgeeft.
Let hierop
- Bruto is niet netto. De hypotheekrenteaftrek verlaagt de netto maandlast. Houd rekening met dat verschil. Het maximale aftrektarief stijgt in 2027 naar ongeveer 38 procent, maar dat voordeel geldt alleen voor het rentedeel van je maandlast.
- Vergeet kosten koper niet. Bij de aankoop komen kosten bovenop de koopsom: overdrachtsbelasting, notaris, taxatie en advies. Reken op 3 tot 5 procent van de koopsom aan bijkomende kosten.
- Check je NHG-grens. De NHG-grens stijgt in 2027 naar € 500.000, of € 530.000 met energiebesparende maatregelen. Als je net boven de oude grens zat, kun je nu mogelijk wel NHG krijgen.
- Let op funderingsrisico. Bij woningen met een hoog funderingsrisico kunnen herstelkosten meetellen in je maximale hypotheek. Laat een verkennend funderingsonderzoek doen als het taxatierapport daar aanleiding toe geeft.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen annuïteit en lineair?
Bij een annuïteit blijft de bruto maandlast gelijk, bij lineair daalt hij elke maand omdat je steeds hetzelfde bedrag aflost. Lineair is op de lange termijn goedkoper omdat je sneller aflost en minder rente betaalt, maar de eerste maandlast is hoger.
Hoeveel kan ik maximaal lenen in 2027?
Dat hangt af van je inkomen, je huishoudsituatie en je overige schulden. Bij een gelijkblijvend inkomen kunnen huishoudens in 2027 maximaal ongeveer € 10.000 meer lenen dan in 2026. Bij een gemiddelde loonstijging van 3,7 procent loopt de extra ruimte uiteen van € 10.000 tot € 35.000.
Hoe hoog is het aftrektarief voor hypotheekrente in 2027?
Het maximale aftrektarief stijgt in 2027 naar ongeveer 38,19 procent, tegen 37,56 procent in 2026. Het exacte percentage is gekoppeld aan het tarief in de tweede belastingschijf en kan nog iets afwijken afhankelijk van de definitieve Belastingplan-cijfers.
Wat is de NHG-grens in 2027?
De NHG-grens stijgt in 2027 van € 470.000 naar € 500.000. Met energiebesparende voorzieningen is de maximale grens € 530.000. De borgtochtprovisie blijft 0,4 procent van de lening.
Verandert er iets aan de hypotheekrenteaftrek in 2027?
Het maximale tarief stijgt licht, van 37,56 procent naar ongeveer 38,19 procent. Voor een huishouden met € 8.000 hypotheekrente per jaar scheelt dat ongeveer € 50 per jaar. De aftrek geldt alleen voor hypotheken die aan de aflossingseisen voldoen.
Heb ik recht op hypotheekrenteaftrek met een aflossingsvrije hypotheek?
Dat hangt af van wanneer je de hypotheek hebt afgesloten. Voor hypotheken van na 2012 geldt geen recht op renteaftrek als je niet verplicht aflost. Voor oudere hypotheken kan overgangsrecht gelden. Sommige geldverstrekkers beperken nieuwe aflossingsvrije leningen tot 30 procent van de woningwaarde.
Hoe beïnvloedt een studieschuld mijn maximale hypotheek?
Een studieschuld verlaagt je maximale hypotheek omdat er een vast bedrag als maandlast wordt meegerekend. Het exacte effect hangt af van het leenstelsel en je terugbetalingsregeling. Met de maximale-hypotheektool kun je zien hoeveel verschil het maakt als je je studieschuld wel of niet opgeeft.
Wat zijn kosten koper en hoeveel bedragen ze?
Kosten koper zijn de bijkomende kosten bij de aankoop van een woning: overdrachtsbelasting, notariskosten, taxatiekosten en eventueel advieskosten. Reken op ongeveer 3 tot 5 procent van de koopsom. Deze kosten worden meestal niet meegefinancierd en moet je uit eigen middelen betalen.
Geldt de verhoogde schenkingsvrijstelling voor een eigen woning nog in 2027?
Nee, de eenmalig verhoogde schenkingsvrijstelling voor de eigen woning is per 1 januari 2024 afgeschaft. In 2026 en 2027 geldt alleen de jaarlijkse vrijstelling van € 6.908 voor kinderen, eventueel aangevuld met de eenmalig verhoogde vrijstelling van € 33.129.
Wat gebeurt er als ik mijn hypotheek niet meer kan betalen?
Neem direct contact op met je geldverstrekker. Met een NHG-hypotheek biedt het NHG-fonds in bepaalde gevallen hulp. Zonder NHG kan de bank maatregelen nemen, zoals het aanpassen van de betalingsregeling of in het uiterste geval gedwongen verkoop. Hoe eerder je aan de bel trekt, hoe meer mogelijkheden er vaak zijn.
Kan ik mijn hypotheek oversluiten naar een lagere rente in 2027?
Dat kan, maar of het loont hangt af van je huidige rente, de resterende looptijd en de oversluitkosten. Bij een annuïteitenhypotheek kunnen de kosten voor het aflossen van de oude hypotheek hoog zijn. Laat je altijd adviseren voordat je oversluit.